Phát hiện trường hợp đầu tiên nhiễm cúm H7N9 từ người

Các chuyên gia y tế tin rằng họ đã phát hiện trường hợp đầu tiên virus cúm gia cầm H7N9 lây từ người sang người tại Trung Quốc.

Theo nghiên cứu mới công bố trên tạp chí British Medical Journal (BMJ), virus cúm H7N9 được cho là đã lây truyền từ một người đàn ông sang con gái ở miền đông Trung Quốc. Phát hiện này là bằng chứng rõ nhất cho thấy virus cúm H7N9 có khả năng lây truyền từ người sang người, nhưng các chuyên gia nhấn mạnh khả năng này vẫn hạn chế và không ổn định.

Cho đến 30/6, hơn 133 trường hợp nhiễm virus cúm H7N9 đã được xác nhận ở Trung Quốc, trong đó 43 bệnh nhân đã tử vong. Phần lớn những bệnh nhân này đều tới các chợ bán gia cầm sống hay tiếp xúc trực tiếp với gia cầm sống trong khoảng từ 7 đến 10 ngày trước khi phát bệnh.

Phát hiện trường hợp đầu tiên bị nhiễm virus cúm gia cầm H7N9 từ người khác ở Trung Quốc. (Ảnh: intelligencer.ca)

Các nhà khoa học thuộc Trung tâm phòng và kiểm soát dịch bệnh tỉnh Giang Tô và thành phố Vô Tích của Trung Quốc đã tiến hành kiểm tra trường hợp một người đàn ông 60 tuổi bị nhiễm virus cúm H7N9 sau khi thương xuyên tới một chợ gia cầm sống ở miền đông Trung Quốc vào tháng 3 vừa qua.

Người đàn ông này đã nhập viện với triệu chứng sốt cao, ho và khó thở. Mặc dù được điều trị đặc biệt, nhưng người đàn ông đã tử vong vào ngày 4/5. Cô con gái 32 tuổi của người đàn ông này cũng đã bị nhiễm virus cúm H7N9 sau khi chăm sóc bố tại bệnh viện. Trước đó, sức khỏe của người phụ nữ này hoàn toàn bình thường và không tiếp xúc với gia cầm sống.

Người phụ nữ đã phát bệnh 6 ngày sau lần cuối cùng tiếp xúc với người bố và phải nhập viện. Bệnh nhân nữ này đã tử vong ngày 24/4, cho dù được điều trị đặc biệt. Các kết quả xét nghiệm sau đó cho thấy chủng virus cúm H7N9 ở hai bệnh nhân này có cấu tạo gene rất giống nhau. Điều này đồng nghĩa virus cúm H7N9 có thể lây truyền từ người bố sang con gái.

Các chuyên gia y tế đã kiểm tra 43 người khác từng tiếp xúc với hai bệnh nhân trên. Một người bị ốm nhẹ, nhưng kết quả xét nghiệm không dương tính với virus cúm H7N9. Những người khác không có dấu hiệu bị nhiễm loại virus chết người này.

Tiến sĩ Peter Horby, đang làm việc tại Viện nghiên cứu đại học Oxford ở Việt Nam, cho biết: “Nguồn lây nhiễm sang người con gái có khả năng lớn nhất là từ người bố trong thời gian chăm sóc ông ấy tại bệnh viện".

Ông Peter Horby cho biết trường hợp lây từ người sang người cũng rất hạn chế với những chủng virus cúm gia cầm khác như H5N1 và H7N7 hay cúm lợn H3N2v.

Khám phá mới về tính chất của từ trường

Các nhà khoa học của Trung tâm nghiên cứu phóng xạ y học ở Obninsk, ngoại ô Matxcova, đã xác định rằng bức xạ điện từ có tác dụng trấn an rất hiệu quả.

Việc sử dụng rộng rãi điện thoại di động hiện nay buộc các nhà khoa học ngày một tích cực hơn trong việc nghiên cứu những ảnh hưởng của bức xạ điện từ tần số thấp lên não bộ. Những thí nghiệm với chuột đã chứng minh rằng từ trường có khả năng trấn ổn thần kinh và làm giảm mức độ lo lắng.

Các chuyên viên Lý sinh thuộc Trung tâm nghiên cứu phóng xạ y học đã làm việc với những con vật thử nghiệm và trong hai ngày liền không cho chúng uống nước. Sau đó họ đặt đồ uống vào lồng của chúng: con vật nào chạy đến uống nước để làm dịu cơn khát sẽ bị một cú điện giật khá rõ từ sàn và núm uống nước. Đầu tiên, chuột cố chịu đựng - chúng khát nước quá. Nhưng sau 3-4 phút, khi đã thỏa cơn khát ban đầu, những con vật này bắt đầu sợ điện giật - hoặc chúng hoàn toàn không đến gần bình nước, hoặc nếu như có đến cũng chỉ mon men ở gần chứ không không uống nước.

Còn một nhóm chuột thí nghiệm khác thì được đặt vào trường điện từ cường độ thấp trong vòng 5 phút trước khi cho uống. Kết quả là những con vật này đến uống nước nhiều lần hơn, chúng uống tích cực hơn và lâu hơn – có khi đến 10 phút liền. Nhiều con trong số chúng gần như chả để ý gì đến những cú sốc điện.

Về bản chất, hiệu ứng vừa phát hiện này cũng giống như tính năng hoạt động của các loại thuốc an thần. Các nhà nghiên cứu đã kiểm tra ảnh hưởng của bức xạ khi sử dụng những loại thuốc an thần thực thụ.

Các chuyên viên Lý sinh đã thay đổi điều kiện thí nghiệm. 35 phút trước khi "cho uống nước", họ tiêm vào chuột loại thuốc an thần phenazepam quen thuộc với liều tối thiểu, còn trong khi chuột đang uống thì chiếu xạ chúng. Những con thuộc nhóm đối chứng được tiêm dung dịch muối sinh lý. Còn một nhóm chuột khác cũng được tiêm phenazepam, nhưng không bị tác động điện từ.

Thuốc an thần đã có tác dụng đúng như dự đoán. Một nửa số chuột đã không còn sợ đến gần bình nước. Nhưng táo bạo nhất là những con đã được tiêm phenazepam rồi sau đó bị chiếu xạ. Những cú sốc điện hoàn toàn không ngăn được chúng và chúng tỏ vẻ rất bình thường ở gần bình nước. Các chuyên viên đi đến kết luận là bức xạ điện từ đã làm tăng đáng kể hiệu ứng an thần của phenazepam.

Dù vậy, các nhà khoa học hoàn toàn không có ý định khuyến nghị sử dụng điện thoại di động như một loại thuốc an thần ...

Phép thuật kì bí của tộc người trên đỉnh Trường Sơn

Đã hơn 50 năm được tìm thấy và gia nhập cộng đồng các dân tộc Việt Nam, nhưng tộc người Rục ở xã Thượng Hóa, huyện Minh Hóa (Quảng Bình) vẫn mang trong mình những nét riêng có, bí ẩn cần được khám phá và bảo tồn.

Hoài niệm hang đá

Cuối năm 1959, Bộ đội Biên phòng Cà Xèng đóng tại Thượng Hóa, huyện Minh Hóa, trong một lần tuần tra đã phát hiện một nhóm “người rừng” nhút nhát, người không mảnh vải che thân, leo trèo vách đá, chuyền cành nhanh như thú hoang.

Sau nhiều tháng tiếp cận, những chiến sỹ Biên phòng đã vận động được họ rời hang đá về định cư ở thung lũng Rục Làn, thuộc xã Thượng Hóa. Và từ đây tộc người Rục được biết đến như là người em út trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Đến đầu năm 2013, sau hơn 50 năm hòa nhập cộng đồng, tộc người Rục được quốc tế đưa vào danh sách 10 bộ lạc còn nhiều điều bí ẩn nhất thế giới.

Một góc bản Rục bây giờ

Theo ông Đinh Thanh Dự, Nhà nghiên cứu văn hóa các tộc người ở Quảng Bình, gần hết một đời người bỏ công nghiên cứu nhiều tộc người trên địa bàn, nhưng với người Rục vẫn còn nhiều điều bí ẩn đối với bản thân ông và các nhà khoa học đã từng nghiên cứu về họ. Nay tuổi già, sức yếu không cho phép ông có những chuyến điền dã, nhưng ông vẫn luôn đau đáu về những gì còn dang dở với người Rục.

Ông Dự khẳng định, bản thân người Rục không có họ, không có tộc danh, là một tộc người chậm phát triển nên vẫn đậm nét người Việt cổ. Vì họ sinh sống ở những hang đá, mà theo phương ngữ “rục” có nghĩa là hang đá có nước chảy qua nên các tộc người khác gán ghép cho họ là người Rục. Qua nghiên cứu về nhân chủng học, ngôn ngữ của người Rục, các nhà khoa học đã ghép tộc người Rục vào nhóm dân tộc Chứt ở Quảng Bình cùng với Sách, Mày, Mã Liềng, A Rem...

Trước khi rời hang đá, người Rục có 109 người, sống tách biệt, không tiếp xúc với thế giới bên ngoài, gặp người lạ là trốn chạy. Cuộc sống người Rục hoàn toàn dựa vào tự nhiên. Họ chỉ quen leo trèo cây, thoăn thoắt trên các triền núi cao ngất để săn bắt chim thú, hái lượm, đào củ ráy, củ mài. Không mặc quần áo, nam nữ đều búi tóc đằng sau, che mình bằng vỏ cây sui, khi màn đêm buông xuống, họ cùng nhau tìm đến hang đá trú ngụ và thường ngủ ngồi.

Vợ chồng ông Cao Chơn vẫn thích ở hoang

Sau hơn 50 năm rời hang đá, nhưng vợ chồng ông Cao Chơn và Cao Thị Bim (hơn 80 tuổi) vẫn giữ nguyên nếp sống nguyên thủy của mình. Mặc dù đã được Nhà nước xây nhà, cấp đất trồng trọt nhưng ông bà không ở nhà mà thường xuyên chuyền hang đá để ở. Hai vợ chồng già vẫn nếp cũ, ngày săn bắt hái lượm, tối về hang ngủ ngồi mặc cho con cháu, chính quyền vận động.

Trưởng bản Mò O Ồ Ồ, anh Cao Văn Đàn (39 tuổi) cho biết, không chỉ ông bà Cao Chơn mà gần 500 người Rục hiện nay thi thoảng vẫn nhớ hang đá. Mặc dù có nhà cửa, nhưng cứ đến mùa rẫy nhiều gia đình vẫn dắt díu nhau vào hang sinh sống có khi vài ba tháng mới về...

Phép thuật kỳ bí

Theo ông Đinh Thanh Dự, hiện trong cộng đồng người Rục vẫn còn tồn tại hai dạng phép thuật rất bí hiểm mà các tộc người khác không có, đó là: Thuật thổi thắt, thổi mở và thuật hấp hơi. Trong những lần điền dã, ông Dự đã từng chứng kiến sự linh nghiệm của hai phép thuật này, nhưng cố công nghiên cứu về nó thì không thể. Vì người Rục xem đó là sự linh thiêng, không thể tiết lộ cho người ngoài.

Ông Dự cho biết: Thuật thổi thắt, thổi mở của người Rục là dùng bùa chú thổi vào người phụ nữ để sinh hoạt vợ chồng không có con (gọi là thổi thắt); còn khi cần có con cũng dùng bùa chú để thổi vào người phụ nữ (gọi là thổi mở). Ngoài ra, người Rục còn có thuật hấp hơi để tránh thú dữ. Mỗi khi vào rừng, người Rục chỉ cần đọc câu thần chú thì dù có hổ, báo, voi rừng cũng không dám đến gần để tấn công. Điều này qua thực tế, dù sống chốn thâm sơn cùng cốc, nhưng chưa ai ghi nhận người Rục bị mãnh thú tấn công.

Ông Dự kể, trong một lần cùng Tiến sỹ, nhà ngôn ngữ học, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Võ Xuân Trang điền dã để tìm hiểu những phép thuật của người Rục, ông Trang đã suýt mất mạng do muốn thử uy lực của thuật hấp hơi. Đó là lần vào rừng với một già làng người Rục, mặc dù đã được cảnh báo là phải luôn đi trước, cách xa 5m mà không được đi sau lưng già làng người Rục (lúc đó đã đọc thần chú sử dụng thuật hấp hơi). Nhưng bất ngờ ông Trang cố tình tụt lại sau và ngay tức thì ông ngã vật ra đất, co giật và hộc máu. Già làng người Rục phải quay lại, lẩm bẩm câu gì đó và ông Trang trở lại bình thường.

Thầy Ràng Cao Ống diễn lại thuật thổi thắt, thổi mở

Trưởng bản Mò O Ồ Ồ, Cao Văn Đàn cho biết, những phép thuật nói trên nay không còn phổ biến trong cộng đồng người Rục, nhưng những thầy Ràng (dạng thầy Mo) vẫn còn lưu giữ. Anh Đàn cùng hai chiến sĩ Biên phòng dẫn chúng tôi tới nhà một thầy Ràng có tên Cao Ống. Ông năm nay đã 80 tuổi, ốm yếu, không đi lại được nhưng vẫn còn khá minh mẫn. Sau một hồi thuyết phục, ông cũng đồng ý diễn lại các động tác trong thuật thổi thắt thổi mở. Những dụng cụ để ngay góc nhà, thế nhưng không ai dám đến lấy, vì sợ.

Mãi sau ông Cao Ngọc Ên là em trai của thầy Ràng Cao Ống sang mới dám mang các dụng cụ ra và tự tay ông sắp xếp như một buổi lễ thổi thắt, thổi mở. Dụng cụ gồm: hai ống nứa, một dài (1m), một ngắn (0,5m), một phiến đá nhỉnh hơn hai bàn tay ghép lại, một cái bát đựng nước, một cái đựng hoa. Ông Ên nói, còn thiếu sáp ong làm nến, hương và sợi tóc, hoặc sợi chỉ để vào bát nước.

Thầy Ràng Cao Ống ngồi xổm trên giường, hai tay cầm hai ống nứa cà phần đầu nhọn vào phiến đá phát ra âm thanh trầm bổng. Cùng lúc, ông đọc thần chú có vần điệu như hát theo giai điệu từ hai ống nứa. Vừa đọc, ông vừa thổi hơi vào bát nước. Theo thông lệ, chừng 30 phút sẽ đưa bát nước có sợi tóc, hoặc sợi chỉ cho người phụ nữ muốn thắt không sinh nở uống và sẽ hiệu nghiệm.

Ông Cao Ống cho biết, thổi mở cũng ở dạng này, nhưng bài chú sẽ có nội dung khác. Ông còn có thể thổi chữa bệnh đứt tay, chân, chảy máu, rắn độc cắn... và mỗi dạng bệnh tật có những câu chú khác nhau. Ngoài thuật hấp hơi để tránh thú dữ cho riêng mình, ông có thể dùng phép thuật vẽ một vòng tròn cho nhiều người ngồi trong đó để chống lại thú dữ. Tuy nhiên, khi hỏi về nội dung các câu chú, và nhờ dịch sang tiếng phổ thông thì ông lắc đầu: “Đó là điều thiêng và tối kỵ của người Rục, không thể để người ngoài biết được”.